Judit Pogány (Judit Pogány)

Judit Pogány (Kaposvár, 10 września 1944 r.) – węgierska aktorka teatralna, laureatka nagród Kossutha i Jászai Mari, Zasłużona Artystka oraz dożywotnia członkini Towarzystwa Nieśmiertelnych.

Wczesne lata dzieciństwa spędziła w Kaposvárze wraz z bratem. W wieku ośmiu i pół roku straciła ojca, a jej matka była wówczas już ciężko chora. Wraz z rodzeństwem trafiła do opiekunów w Budapeszcie, którzy wychowali i wykształcili ich obok swojego dwojga dzieci. Od najmłodszych lat przejawiała zainteresowanie teatrem i światem poezji, a w czasie nauki w szkole średniej w Békéscsabie z sukcesami startowała w licznych lokalnych i krajowych konkursach recytatorskich.

Po ukończeniu technikum ekonomicznego aplikowała do Akademii Teatru i Filmu, jednak przy pierwszym podejściu została odrzucona. W swoich wypowiedziach przyznawała, że komisja rekrutacyjna miała rację – jako niepozorna dziewczynka próbowała wówczas recytować banalnych poetów.

Po maturze wróciła do Kaposváru, gdzie przez półtora roku pracowała jako administratorka w Sądzie Wojewódzkim w Kaposvárze. Równolegle z pracą grała kilka ról w amatorskiej grupie teatralnej pod kierownictwem asystenta reżysera László Takácsa. W 1965 roku grupa wystąpiła w ogólnokrajowym konkursie „Ki mit tud?” (Kto co potrafi?), w którym zakwalifikowała się do finału. Produkcję tę zobaczyło kierownictwo Teatru im. Gergely’ego Csiky’ego w Kaposvárze, które poszukiwało młodych aktorek do nowej sztuki i zaprosiło Judit Pogány. Po przesłuchaniu zaproponowano jej stanowisko aktorki pomocniczej, co natychmiast przyjęła.

Początkowo była członkinią chóru i zespołu tanecznego, później grała mniejsze role prozatorskie. W tym okresie poznała swojego późniejszego męża, aktora Róberta Koltaia, który był już wówczas filarem zespołu teatru. Prawdziwy przełom w jej karierze nastąpił w sezonie 1968–1969, kiedy do Kaposváru przybył świeżo upieczony reżyser Gábor Zsámbéki i powierzył jej rolę w sztuce pt. „Czekaj, aż zapadnie zmrok”.

Od kolejnego sezonu (1969–1970) jej kariera teatralna nabrała tempa: w reżyserii Istvána Csorby wcieliła się w rolę Kopciuszka, a jeszcze w tym samym sezonie otrzymała pełne uprawnienia aktorskie.

W 1971 roku wyszła za mąż za Róberta Koltaia, a rok później, w 1972, urodził się ich syn, Gábor Koltai.

Od 1973 roku grała główną rolę w „Pinokkyim” w reżyserii Tamása Aschera. Po porodzie aktorka przygotowywała się do roli poprzez wielogodzinne, intensywne codzienne treningi, aby wiarygodnie oddać sztywność i ruchy drewnianej marionetki. Podczas lat spędzonych w Kaposvárze powierzono jej niezliczone role, m.in. Rosalindę w „Jak wam się podoba” Szekspira oraz Annę Pietrownę w „Iwanowie” Czechowa (obie w reżyserii Gábora Zsámbékiego). W sztuce „Simeon Filar” Imre Sarkadiego, w reżyserii Gyuli Gazdaga, wcieliła się w postać Żużety – upokorzonej kobiety-morderczyni. Rozwinęła się jako dojrzała i ukształtowana artystka, współpracując w Kaposvárze z najwybitniejszymi przedstawicielami nowego pokolenia reżyserów, takimi jak László Babarczy, Tamás Ascher czy Gábor Zsámbéki.

Współpracowała z uznanymi reżyserami filmowymi, m.in. z Gyulą Gazdagiem, którego filmy mówią o rzeczywistości systemu Kádára więcej niż niektóre kompleksowe opracowania socjologiczne. W 1974 roku zaprezentowano film „Bástyasétány 74”, w którym Judit Pogány zagrała rolę Bözsi. W 1975 roku nakręciła z László Lugossym film „Identyfikacja” (Azonosítás), który w roku następnym zdobył Srebrnego Niedźwiedzia na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie.

W 1978 roku, w wieku 34 lat, jej praca aktorska została uhonorowana nagrodą Jászai Mari.

Źródło: Wikipedia