Henrik Ibsen (Henrik Ibsen)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Henrik Johan Ibsen (20 marca 1828 – 23 maja 1906) był norweskim dramaturgiem i reżyserem teatralnym. Jako jeden z założycieli modernizmu w teatrze, Ibsen jest często określany jako „ojciec realizmu” i jeden z najbardziej wpływowych dramaturgów swoich czasów. Do jego najważniejszych dzieł należą: Brand, Peer Gynt, Wróg ludu, Cesarz i Galilejczyk, Dom lalki, Hedda Gabler, Duchy, Kaczka dzika, Kiedy umarli się zbudzą, Rosmersholm i Budowniczy Solness. Jest najczęściej wystawianym dramaturgiem na świecie po Shakespeare’u, a „Dom lalki” był najczęściej wystawianym przedstawieniem na świecie w 2006 roku.

Wczesna, poetycka i obrazowa sztuka Ibsena, „Peer Gynt”, zawiera silne elementy surrealistyczne. Po „Peer Gynt” Ibsen porzucił wiersz i zaczął pisać realistyczną prozą. Wiele z jego późniejszych dramatów uważano za skandaliczne w jego epoce, kiedy oczekiwano, że europejski teatr będzie wzorował się na ścisłych moralnych zasadach życia rodzinnego i przyzwoitości. Późniejsze prace Ibsena badały rzeczywistość kryjącą się za fasadami, ujawniając wiele, co było niepokojące dla wielu jego współczesnych. Miał krytyczne spojrzenie i prowadził swobodne dochodzenie w sprawie warunków życia i kwestii moralności. W ocenie wielu krytyków „Kaczka dzika” i „Rosmersholm” „rywalizują ze sobą o pierwsze miejsce wśród dzieł Ibsena”; sam Ibsen uważał „Cesarza i Galilejczyka” za swoje arcydzieło.

Ibsen jest często uważany za jednego z najwybitniejszych dramaturgów w tradycji europejskiej. Powszechnie uważa się go za najważniejszego dramaturga XIX wieku. Wywarł wpływ na innych dramaturgów i powieściopisarzy, takich jak George Bernard Shaw, Oscar Wilde, Arthur Miller, James Joyce, Eugene O’Neill i Miroslav Krleža. Ibsen był nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w latach 1902, 1903 i 1904.

Ibsen pisał swoje sztuki w języku duńskim (powszechnym języku pisanym Danii i Norwegii za jego życia) i były one publikowane przez duńskiego wydawcę Gyldendal. Chociaż większość jego sztuk rozgrywa się w Norwegii – często w miejscach przypominających Skien, portowe miasto, w którym dorastał – Ibsen przez 27 lat mieszkał we Włoszech i Niemczech i rzadko odwiedzał Norwegię w latach swojej największej produktywności. Pochodząc z patrycjuszowskiej rodziny kupieckiej, splątanych rodzin Ibsena i Paus, kształtował swoje dramaty zgodnie ze swoim pochodzeniem rodzinnym i często wzorował postacie na członkach rodziny. Był ojcem premiera Sigurda Ibsena. Dramaty Ibsena miały silny wpływ na współczesną kulturę.