Drakula
Prawdziwa miłość nie umiera
Bram Stoker's Dracula (1992)
Produkcja
Budżet
$40 000 000
Opłaty
$215 862 692
Reżyser
Scenariusz
Kompozytor
Producent
Aktorzy
Gari Oldman
Dracula
Winona Rajder
Mina Murray / Elisabeta
Antoni Hopkins
Professor Abraham Van Helsing
Keanu Reeves
Jonathan Harker
Sejdi Frost
Lucy Westenra
Cary Elwes
Lord Arthur Holmwood
Ryszard E. Grant
Dr. Jack Seward
Billy Campbell
Quincey P. Morris
Krótki opis
Francis Ford Coppola wyreżyserował tę ekranizację powieści Brama Stokera z 1992 roku, którą studio promowało, wykorzystując nazwisko autora. Gary Oldman wcielił się w rolę hrabiego Drakuli, piętnastowiecznego księcia, który po śmierci żony wyrzeka się wiary i przeobraża w wampira. Wieki później prawnik Jonathan Harker, grany przez Keanu Reevesa, udaje się do Siedmiogrodu, aby sfinalizować zakup nieruchomości dla hrabiego. Drakula odkrywa zdjęcie narzeczonej Harkera, Miny Murray, w którą wcieliła się Winona Ryder, i dostrzega w niej podobieństwo do swojej zmarłej żony. Uwięziwszy Harkera, wyrusza do Londynu, gdzie profesor Abraham Van Helsing, grany przez Anthony'ego Hopkinsa, dowodzi walką z potworem. W filmie pojawiają się również Sadie Frost i Cary Elwes.
Obraz jest siedemnastym z dwudziestu sześciu pełnometrażowych filmów wyreżyserowanych przez Coppolę; powstał pomiędzy produkcjami Ojciec chrzestny III a The Godfather Trilogy: 1901-1980. Scenariusz napisał James V. Hart, a za produkcję odpowiadali Francis Ford Coppola, Fred Fuchs i Charles Mulvehill. Budżet filmu wyniósł około 40 milionów dolarów, a wpływy z całego świata osiągnęły poziom około 216 milionów dolarów. Tak wysoki zwrot z inwestycji odzwierciedlał ogromne zainteresowanie widzów odświeżeniem znanej historii z nurtu gotyckiego.
Odbiór filmu przez widzów pozostaje stabilny i pozytywny: w serwisie IMDb uzyskał ocenę 7,4 na podstawie około 268 000 głosów, a w TMDB 7,4 przy około 5 900 głosach. Ocena krytyków, wynosząca 6,5 na podstawie 128 recenzji, jest wyraźnie niższa od not widowni.
Co pozostało za kulisami
- Finałową piosenkę filmu, „Love Song for a Vampire”, napisała i wykonała Annie Lennox.
- Pomysł nakręcenia kolejnej ekranizacji „Drakuli” przyszedł do głowy aktorce Winonie Ryder, która zaproponowała ten projekt Francisowi Fordowi Coppoli. To właśnie jej życzenia miały duży wpływ na wybór głównej obsady aktorskiej filmu.
- Jako krew używano galaretki z czarnej porzeczki.
- Kiedy aktorzy grający główne role po raz pierwszy spotkali się na próbie, Coppola zmusił ich do czytania na głos całej powieści Stokera. Według Hopkinsa zajęło to dwa dni.
- Początkowo film miał wyreżyserować David Lean. Jednak był zajęty opracowywaniem projektu nowej ekranizacji powieści Josepha Conrada „Lord Jim”, który pozostał niezrealizowany po śmierci reżysera w 1991 roku.
- Większość obsady aktorskiej została dobrana zgodnie z życzeniami Winony Ryder – w tym Anthony’ego Hopkinsa, Gary’ego Oldmana, Keanu Reevesa i Richarda E. Granta.
- Wśród osób ubiegających się o rolę Drakuli byli tacy gwiazdorzy jak Andy Garcia (który, nawiasem mówiąc, miał problemy z seksualnymi scenami podczas castingu), Gabriel Byrne, Armand Assante, a nawet Antonio Banderas, a także wtedy jeszcze mało znany aktor Viggo Mortensen.
- Pełna lista potencjalnych odtwórców roli Drakuli, sporządzona przez Francisa Forda Coppolę, zawierała nazwiska takich aktorów jak Daniel Day-Lewis, Alec Baldwin, Jason Patrick, Aidan Quinn, Christian Slater, Nicolas Cage, Michael Nouri, Dermot Mulroney, Costas Mandylor, Nick Cassavetes, Adrian Pasdar, Hugh Grant, Rupert Everett, Ray Liotta, Sting, Kyle MacLachlan, Alan Rickman, Colin Firth i Hart Bochner.
- Francis Ford Coppola otwarcie krytykował swój własny wybór Keanu Reevesa do roli Jonathana Harkera. Coppola przyznawał, że wybrał Reevesa, ponieważ do tej roli potrzebował młodego, ale już gwiazdorskiego aktora, a przede wszystkim, żeby był seksowny i dobrze wyglądał w kadrze z pięknymi modelkami Moniką Bellucci, Michaela Berku i Floriną Kendrick.
- Początkowo rolę R.M. Renfielda miał grać Steve Buscemi, ale ostatecznie wybrano legendarnego aktora i muzyka, „ostatniego beatnika Ameryki” Toma Waitsa.
- Ponadto, jako kandydat do roli Renfielda rozważano również brytyjskiego aktora i rockmana Iana Dury’ego.
- Pierwszym wyborem na rolę Lucy Westenry była znana aktorka Juliette Lewis.
- Kasztanowe włosy Sadie Frost zostały pofarbowane na jaskrawy rudy kolor, aby Lucy w filmie silniej różniła się wyglądem od Miny.
- Podczas przedprodukcji filmu Francis Ford Coppola wymyślił koncepcję, że w obecności tak pozaziemskiego stworzenia, jak wampir, prawa fizyki przestają działać prawidłowo. Dlatego cienie w filmie czasami działają niezależnie od tego, kto lub co je rzuca, szczury biegają do góry nogami, a płyn kapać w górę.
- Do zdjęć filmowych linia włosów Gary'ego Oldmana została przesunięta do tyłu. Zrobiono to dla wygody nakładania plastycznego makijażu, a także aby nadać większe podobieństwo do wizerunków wołoszskiego księcia Włada Palownika – prawdziwego pierwowzoru Drakuli.
- Po tym reżyser postanowił zwrócić się do swojego 29-letniego syna Romana Coppoli, który został superwizorem efektów specjalnych. Udało mu się zrealizować na ekranie wszystkie niezbędne efekty, wykorzystując jedynie różne triki filmowe i ujęcia kombinowane.
- Francis Ford Coppola miał pomysł nazwać film po prostu jedną literą – „D”, aby tytuł różnił się od poprzednich adaptacji filmowych powieści „Drakula”.
- W amerykańskiej wersji filmu brakuje ujęcia, w którym jedna z narzecznic Drakuli liże, a następnie gryzie sutek Jonathana Harkera.
- W sumie do premiery filmu wprowadzono 38 różnych skrótów.
- Francis Ford Coppola i Gary Oldman później przyznali, że tworząc dla filmu wizerunek hrabiego Drakuli, inspirowali się wizerunkiem Iwana Groźnego, stworzonym przez Nikołaja Czerkasowa w klasycznych filmach wielkiego Siergieja Eisensteina „Iwan Groźny” (1944) i „Iwan Groźny. Bajka druga: Spisek bojarów” (1945, wydanie 1958).
- Scena w powozie przed przybyciem Jonathana Harkera do zamku Drakuli (w tym spowolnione ujęcie pojawienia się powozu Drakuli) została całkowicie zaczerpnięta ze słynnego czarno-białego horroru Mario Bavy „Maska diabła” (Włochy, 1960), nakręconego na motywach opowiadania N. W. Gogola „Wij”.
- Niebieski płomień, który przecina powóz z Harkerem w drodze do zamku Drakuli, jest wspomniany w oryginalnej powieści Brama Stokera. W powieści wyjaśniono, że co roku w jedną szczególną noc niebieski płomień wskazuje miejsca, w których zakopane są skarby.
- Portret hrabiego Drakuli, wiszący na ścianie w jadalni zamku, to nic innego jak znany „Autoportret w futrzanym płaszczu” słynnego niemieckiego artysty Albrechta Dürera (1471–1528), zaopatrzony w twarz Gary'ego Oldmana.
- W scenie kary pana Renfielda można zauważyć, że wisi on na linach.
- Scenę z odcinaniem głowy Drakuli Coppola zaproponował jego przyjaciel George Lucas.
- Aby nagrać nieludzki krzyk księcia Włada w prologu, po tym jak wbija miecz w krzyż i po raz pierwszy pije krew, zaproszono Lux Interior – lidera-wokalistę punkowego zespołu „The Cramps”. To jego głos (a nie Gary'ego Oldmana) słyszymy w filmie w tym momencie.
- Kiedy Jonathan Harker jedzie pociągiem do Transylwanii, widzimy zbliżenie na otwarty dziennik Harkera, nad którym przejeżdża pociąg – a cień pociągu i dymu z komina pada na strony. Ten efekt osiągnięto za pomocą techniki zniekształconej perspektywy: w rzeczywistości użyto ogromowego modelu dziennika i miniaturowego modelu pociągu.
- Później w pociągu Jonathan Harker patrzy na mapę Transylwanii – i widzimy jej „odbicie” na jego twarzy. Ten efekt osiągnięto po prostu projektując obraz mapy za pomocą epidiaskopu na twarz Keanu Reevesa bezpośrednio podczas kręcenia.
- W tym samym odcinku nieco później Jonathan Harker czyta list hrabiego Drakuli – i widzimy, jak oczy Drakuli tajemniczo pojawiają się na niebie za oknem pociągu i obserwują Jonathana. Ten efekt osiągnięto po prostu łącząc optycznie trzy różne kadry. Najpierw nakręcono kadr z wizerunkiem oczu Gary'ego Oldmana, przy czym aktor był zagrymowany tak, aby przy projekcji tego kadru na tło z wizerunkiem Karpackich gór widoczne były tylko oczy. Następnie nakręcono kadr, w którym wizerunek oczu Oldmana był rzutowany na tło dekoracji Karpat. I wreszcie nakręcono Keanu Reevesa siedzącego w pociągu, za którego oknem znajdował się ekran, na który rzutowano wcześniej nakręcone kadry z oczami Drakuli na tle nieba nad Karpatami.
- W Transylwanii Jonathana Harkera wita powóz Drakuli i tajemniczy woźnica w czerni (w fabule jest to sam hrabia Drakula, i grał go Gary Oldman) wyciąga rękę tak, jakby się wydłużała i mistycznie umieszcza Harkera w powozie. Ten efekt osiągnięto na żywo za pomocą dwóch zwykłych urządzeń technicznych: żurawia kamerowego, na którym siedział Gary Oldman, i małej platformy podnoszącej, na której stał Keanu Reeves. Kiedy Oldman wyciągnął rękę, żuraw płynnie przesunął się w prawo, zbliżając go do Keanu Reevesa, przy czym kręcąca kamera synchronicznie również przesunęła się w prawo, pozostawiając w kadrze tylko rękę Gary'ego. Kiedy ręka Oldmana dotknęła ramienia Reevesa, platforma podnosząca podniosła się i przesunęła Keanu w kierunku powozu równolegle do odwrotnego ruchu żurawia i kamery.
- Kiedy powóz zbliża się do zamku Drakuli, jest ujęcie, w lewej dolnej części którego widzimy pędzący po wąskiej górskiej drodze powóz, a w prawej górnej – wznoszący się na skale na tle zamek Drakuli. Ten efekt osiągnięto za pomocą zwykłego malowania perspektywicznego: zamek został narysowany na kawałku szkła, który został umieszczony przed kamerą podczas kręcenia powozu toczącego się po dekoracjach w pawilonie.
- Aby uzyskać bardziej złowrogi efekt z epizodu, w którym Jonathan Harker wchodzi do zamku Drakuli, zastosowano klasyczną technikę „odwróconego przebiegu”, czyli ten epizod został nakręcony „do tyłu”: Keanu Reeves wychodził z zamku, cofając się, a do filmu odnalezione kadry „odwrócono”.
- W filmie jest epizod, w którym Jonathan Harker goli się, patrząc w lustro, a z tyłu do jego ramienia sięga ręka Drakuli – i przy tym ani ręka, ani sam Drakula nie odbijają się w lustrze. Ten efekt osiągnięto za pomocą klasycznego triku, równie starego jak samo kino. Jonathan, którego widzimy od tyłu – to w rzeczywistości nie Keanu Reeves, a dubler. A lustro – to w rzeczywistości otwór w ścianie, za którym stoi już sam Reeves, którego ruchy dokładnie pokrywają się z ruchami dublera. W ten sposób, kiedy do ramienia dublera sięga ręka, żadnego odbicia za plecami Reevesa nie ma – po prostu dlatego, że nie ma lustra. Podobny trik został wykorzystany na przykład przez Romana Polańskiego w filmie „Bal wampirów” (1967).
- Kiedy Jonathan Harker bada zamek Drakuli, jest scena, w której Harker schodzi po schodach w tle, a na pierwszym planie w tym samym czasie trzy szczury przebiegają do góry nogami po jakiejś metalowej belce. Ten efekt osiągnięto za pomocą klasycznej techniki podwójnej ekspozycji – czyli scena została nakręcona dwukrotnie. Najpierw nakręcono szczury biegające po belce – przy czym kamera była obrócona i górna część kadru została zasłonięta czarną maską. Następnie film został cofnięty na początek epizodu, kamerę postawiono w prawidłowej pozycji, a czarną maską zasłonięto teraz inną część kadru (tę, gdzie już nakręcono szczury) – i do kręcono schodzącego po schodach Keanu Reevesa na pozostałą część kadru. Tę technikę stosowano wcześniej, na przykład we wszystkich przypadkach, gdy trzeba było rozdzielić aktora lub aktorkę na ekranie.
- Pierwsze ujęcia pojawienia się Drakuli na ulicach Londynu wyglądają jak ujęcia z bardzo starego filmu, choć są kolorowe. Nie osiągnięto tego również za pomocą jakiejkolwiek komputerowej lub innej obróbki obrazu. Te ujęcia zostały rzeczywiście nakręcone prawdziwą starą kamerą ręczną firmy „Pathé”, co nadało im charakterystyczne dla bardzo starych filmów przyspieszenie, na stary film z zapasów firmy „Kodak”, co nadało im charakterystyczną ziarnistość.
- Następnie jest moment, kiedy Mina Murray, wychodząc z apteki, zderza się z Drakulą i upuszcza flakon. Kamera opada w dół, widzimy rękę Drakuli, która łapie flakon niedaleko ziemi. Potem kamera unosi się w górę i od razu widzimy flakon w ręce Drakuli, który nawet się nie nachylił. Ten efekt osiągnięto za pomocą dublera i dwóch identycznych flakonów: podczas kręcenia tego epizodu Gary Oldman po prostu stał, trzymając z góry w prawej ręce drugi flakon, a ręka łapiąca pierwszy flakon była ręką dublera.
- Kiedy Mina wspomina swoje poprzednie życie, w którym była Elżbietą, mówi, że pamięta „kraj leżący za wielkimi lasami”. „Kraj (lub ziemia) leżący za wielkimi lasami” – to dokładne tłumaczenie nazwy Transylwanii.
- Kiedy szalony pan Renfield w szpitalu psychiatrycznym rzuca się na doktora Sewarda, gryzie go w szyję po prawej stronie, a doktor chwyta się za szyję z lewej strony.
- Kiedy Drakula rzuca się na ziemię do zmarłej Elżbiety, jej brwi zauważalnie drgają.
- W scenie łóżkowej Miny i Drakuli przez koszulę nocną Miny prześwitują nowoczesne majtki.
- W scenie gwałtu w ogrodzie, podczas gdy Mina odprowadza Lucy, na jej białej koszuli można wyraźnie dostrzec cień kamery filmowej.
- Film jest oparty na powieści Brama Stokera „Drakula” (Dracula, 1897).
- W scenach pokazujących to, co widzi biegnący Dracula-wilkołak, Francis Ford Coppola chciał osiągnąć coś niezwykłego. Ostatecznie zdecydowano się na zastosowanie tak zwanego efektu staccato. Kadry te zostały stworzone przy użyciu rzadko używanego obecnie w kinie urządzenia — interwalometru. Przy nagrywaniu 24 klatek na sekundę interwalometr w losowy sposób blokuje naświetlanie niektórych klatek, a w innych ucina ich końce. W rezultacie powstaje efekt „nerwowego” obrazu, który widzimy w filmie. I podkreślmy raz jeszcze: wszystko to zostało osiągnięte bezpośrednio podczas zdjęć kamerą — bez jakiejkolwiek późniejszej obróbki komputerowej czy innej.
- Pierwotnie Francis Ford Coppola planował nakręcić plenerowe sceny filmu w miejscach akcji powieści — w Siedmiogrodzie i Londynie. Jednak szefowie studia Columbia, z powodów oszczędności budżetowych, nalegali, aby odpowiednie lokacje znaleziono w Los Angeles.
- Początkowo Francis Ford Coppola chciał nakręcić film w impresjonistycznej scenografii, opierając się głównie na grze światła i cienia przy minimalnej ilości właściwych dekoracji. Oszczędzając w ten sposób budżet, reżyser chciał przeznaczyć więcej środków na stworzenie kostiumów. Jednak producenci studia Columbia sprzeciwili się temu i nakazali stworzenie pełnowymiarowej scenografii.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
